01

لخ له‌حا: وعده برکت

پارشای ما با این آغاز می‌شود که خداوند به ابراهیم فرمان می‌دهد:

اما راشی توضیح می‌دهد که کلمات لخ له‌حا چیزی فراتر از یک فرمان ساده برای سفر در خود دارند.

به عبارت دیگر، خداوند به ابراهیم وعده می‌دهد که اگرچه باید همه چیزهای آشنا را پشت سر بگذارد، این سفر در نهایت به نفع خودش خواهد بود.

و خداوند وعده خود را مبهم نمی‌گذارد. در آیه بعدی، او سه برکت مشخص به ابراهیم می‌دهد.

راشی توضیح می‌دهد که چرا خداوند این برکات خاص را وعده داده است.

این نکته قابل توجه است. معمولاً ترک خانه و سفر به سرزمینی ناشناخته با ریسک‌های عظیم همراه است. یک شخص ممکن است امنیت مالی، ارتباطات و توانایی تشکیل خانواده خود را از دست بدهد.

اما خداوند ابراهیم را اطمینان می‌دهد که سفر او متفاوت خواهد بود. او به او فرزند، ثروت و نامی بزرگ را وعده می‌دهد.

همان چیزهایی که یک شخص معمولاً در سفر ریسک از دست دادن آن‌ها را دارد، چیزهایی هستند که خداوند به طور خاص به ابراهیم وعده داده است که به دست خواهد آورد.

و معنای عمیق‌تری نیز برای کلمات لخ لکا وجود دارد. می‌توان آن‌ها را به این صورت فهمید: «به سوی خودت برو.» خداوند به ابراهیم می‌گوید که به سمت هدف واقعی زندگی‌اش حرکت کند و به کسی تبدیل شود که برای بودنش آفریده شده است.

بنابراین انتظار داریم پارشا توضیح دهد که ابراهیم به طور مداوم به سوی موفقیت، برکت و پاکی بیشتر حرکت می‌کند. اما وقتی واقعاً می‌خوانیم چه اتفاقی افتاده است، چیزی کاملاً متفاوت پیدا می‌کنیم.

02

اما در واقع چه اتفاقی افتاد؟

ابراهیم به خداوند گوش می‌دهد، خانه‌اش را ترک می‌کند و به ارض اسرائیل سفر می‌کند. تقریباً بلافاصله، کارها شروع به خراب شدن می‌کنند.

مشکل اول: قحطی

ابراهیم تازه در سرزمینی که خداوند او را به سوی آن هدایت کرده بود رسیده است و ناگهان قحطی شدیدی رخ می‌دهد. به جای لذت بردن از برکات وعده شده، مجبور می‌شود سرزمین را ترک کند و برای یافتن غذا به مصر سفر کند.

راشی به نکته‌ای به ویژه شگفت‌انگیز اشاره می‌کند.

به تناقض فکر کنید. خداوند گفته بود: «به این سرزمین برو و تو را برکت خواهم داد.» اما وقتی ابراهیم می‌رسد، خود را در سرزمینی می‌یابد که از قحطی رنج می‌برد.

آیا این قرار است آغاز برکت او باشد؟

مشکل دوم: زندگی ابراهیم در خطر است

وقتی ابراهیم به مصر نزدیک می‌شود، از آنجا که مصریان ممکن است به خاطر زیبایی ساره او را بکشند، ترسیده است.

خداوند وعده داده بود که ابراهیم را به یک ملت بزرگ تبدیل کند. اما اکنون ابراهیم نگران است که شاید حتی از این سفر جان سالم به در نبرد.

مشکل سوم: ساره نزد فرعون برده می‌شود

امور بدتر هم می‌شوند.

ساره از ابراهیم جدا شده و به کاخ فرعون آورده می‌شود. موقعیت را تصور کنید.

ابراهیم خانه خود را ترک کرد زیرا خداوند آینده‌ای شگفت‌انگیز برای او وعده داده بود. وعده فرزندان، ثروت و نامی بزرگ داده شد. اما اکنون با قحطی مواجه شده، مجبور به ترک سرزمین اسرائیل شده، از جان خود می‌ترسد و همسرش را از دست داده است.

و همه اینها در حالی رخ می‌دهد که او دقیقاً همان کاری را انجام می‌دهد که خداوند به او دستور داده بود.

تناقض اصلی

وعده خداوند	تجربه ابراهیم
להנאתך ולטובתך: برای نفع و خیر شما	سفری پُر از سختی و خطر
ואעשך לגוי גדול: تو را به ملت بزرگ می‌کنم	ساره را می‌برند و خانواده آینده او در معرض تهدید قرار می‌گیرد
ואברכך: تو را برکت می‌دهم	او به سرزمینی می‌رسد که با قحطی دست و پنجه نرم می‌کند
ואגדלה שמך: نام تو را بزرگ می‌کنم	او در مصر به یک غریب آسیب‌پذیر تبدیل می‌شود

البته، ما می‌دانیم که ابراهیم در نهایت برکت یافت. اما این موضوع پرسش را جالب‌تر می‌کند.

چرا سفر به سوی آن برکت‌ها باید با این همه دشواری آغاز شود؟

و چرا پارشه‌ای که حاوی این همه عقب‌نشینی ظاهری است، لخ لکا نامیده می‌شود، سفری به سوی خیرِ خود؟

03

آیا صرفاً یک آزمون بود؟

یکی از پاسخ‌های ممکن این است که این سختی‌ها آزمون‌هایی بودند.

میشناه در پیرکی آووت (۵:۳) می‌آموزد که ابراهیم ده بار آزموده شد و از تمام آزمون‌ها عبور کرد. شاید قحطی و رویدادهای مصر فرصت‌هایی برای ابراهیم بودند تا ایمان خود را نشان دهد و به سطح معنوی بالاتری برسد.

اما این پاسخ کافی نیست.

مأموریت ابراهیم صرفاً این نبود که خودش انسان بزرگ‌تری شود. مأموریت او این بود که شناخت خداوند را در سراسر جهان گسترش دهد.

در واقع، میدراش ابراهیم را به بطری عطر تشبیه می‌کند که باید جابه‌جا شود تا بوی آن پخش گردد.

اما چگونه قحطی، خطر و برداشته شدن ساره به ابراهیم کمک کرد تا آن مأموریت را انجام دهد؟

برای درک پاسخ، باید فراتر از تجربیات شخصی ابراهیم نگاه کنیم و هدف بزرگ‌تر سفر او را بفهمیم.

04

اقدامات پدران ما: نشانه‌ای برای فرزندان آن‌ها

کلید درک این موضوع یک اصل بنیادین در تورات است.

رامبان توضیح می‌دهد که تورات سفرها و تجربیات آووت را به این دلیل توصیف می‌کند که:

این یعنی چیزی عمیق‌تر از اینکه صرفاً بگوییم زندگی آووت شبیه تجربیات نسل‌های بعدی آن‌ها بود. اقدامات و تجربیات آووت به آماده‌سازی مسیر برای نسل‌های آینده کمک کردند.

و اکنون می‌توانیم سفر ابراهیم به مصر را به شیوه‌ای کاملاً جدید ببینیم.

ابراهیم به دلیل قحطی به مصر فرود آمد. چند نسل بعد، یعقوب و خانواده‌اش نیز به دلیل قحطی به مصر فرود خواهند آمد.

ابراهیم سختی را در مصر تجربه کرد. نسل‌های بعدی او برده‌داری و رنج را آنجا تجربه خواهند کرد.

ساره به کاخ فرعون برداشته شد، اما در نهایت سالم بیرون آمد. بعداً، مردم یهود نیز پس از دوره‌ای از رنج شدید از مصر خارج خواهند شد.

اما شاید شباهت چشمگیرترین این باشد که چگونه سفر ابراهیم به پایان رسید.

به زبان توجه کنید. در ابتدای داستان، تورات به ما می‌گوید Vayeired، ابراهیم پایین آمد. اکنون تورات به ما می‌گوید Vaya’al، ابراهیم بالا آمد.

و او با دست خالی از مصر خارج نشد. با ثروت عظیمی رفت. اتفاق مشابه بعداً برای نسل‌های بعدی او نیز رخ خواهد داد.

وقتی خداوند به ابراهیم درباره تبعید آینده در مصر گفت، وعده داد:

ابراهیم به مصر رفت و با ثروت عظیم از آنجا بیرون آمد. قوم یهود نیز به مصر رفتند و در نهایت با ثروت عظیم از آنجا خارج شدند.

تجارب ابراهیم راه را برای نجات آینده‌ی فرزندان او هموار می‌کرد.

آنچه مانند یک شکست شخصی به نظر می‌رسید، در واقع بخشی از امری بسیار بزرگ‌تر بود.

05

فرود آمدن بخشی از برکت بود

اکنون می‌توانیم معنای عمیق‌تر سفر ابراهیم را ببینیم.

سفر ابراهیم به مصر صرفاً یک دشواری نبود که در نهایت بر آن غلبه کند. این سفر بخشی از هدف بزرگ‌تر مأموریت او بود.

ابراهیم برای گسترش شناخت خداوند به جهان فرستاده شده بود. اما این مأموریت نمی‌توانست تنها با ماندن در مکان‌های مقدس انجام شود.

او همچنین نیاز داشت که مقدسیت را به مکان‌هایی بیاورد که از آن دور بودند. و مصر نماد چنین مکانی بود.

با ورود به مصر و در نهایت خروج با ثروت آن، ابراهیم فرآیندی را آغاز کرد تا چیزها را از محیطی معنویِ پایین‌تر برداشته و به خدمت خداوند بیاورد.

سفر او همچنین راه را برای قوم یهود هموار کرد تا خودشان تجربه‌ی فرود آمدن به مصر و نجات نهایی را داشته باشند.

قوم یهود بعدها با ثروت عظیم، از جمله طلا و نقره که می‌توانست برای اهداف مقدس، به ویژه ساخت مسکن استفاده شود، مصر را ترک کردند.

این معنای عمیق‌تر این است:

اما درس آن فراتر از گفتن این است که ابراهیم از زمان سختی گذشت و همه چیز در نهایت درست شد.

خودِ فرود آمدن به امکان‌پذیر شدن بالا رفتن بزرگ‌تر کمک کرد.

اگر ابراهیم با آرامش در سرزمین اسرائیل می‌ماند، می‌توانست رشد معنوی خود را ادامه دهد.

اما از طریق سفرش به مصر، مأموریت او جایی رسید که وگرنه به همان شیوه نمی‌رسید. و تجربیات او راه را برای نسل‌های آینده هموار کرد.

به همین دلیل حتی فرود آمدن او به مصر نیز متعلق به لخ لکا بود.

سفری که به نظر می‌رسید ابراهیم را از هدفش دور می‌کند، در واقع به او کمک می‌کرد تا آن را در سطح بسیار بزرگ‌تری محقق کند.

06

بازگشت به وعده اولیه

اکنون می‌توانیم به ابتدای پارشا بازگردیم.

در ابتدا، این کلمات به نظر می‌رسید که سفری ساده از موفقیت و برکت را به ابراهیم وعده داده باشند.

اما آنچه اتفاق افتاد این نبود. او با قحطی، خطر و برداشته شدن همسرش مواجه شد.

و با این حال، وقتی به تصویر کامل نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که ابراهیم واقعاً برکت‌های خداوند را دریافت کرد.

او با ثروت بسیار زیاد از مصر خارج شد. ساره به او بازگردانده شد. او سفر خود را ادامه داد و در نهایت پدر ملت یهودی شد.

اما نکته عمیق‌تری برای فهمیدن وجود دارد.

ابراهیم صرفاً به رغم مشکلاتش برکت دریافت نکرد. بلکه سفر دشوار خودش به خیر بزرگی که خداوند نیت داشت، کمک کرد.

از طریق فرود آمدن او در مصر، کاری انجام داد که فراتر از زندگی شخصی‌اش بود و راه را برای نسل‌های آینده و در نهایت رستگاری ملت یهودی هموار ساخت.

و این درس هر یک از ماست.

ما همه با چالش‌ها، شکست‌ها و موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شویم که به نظر نمی‌رسد معنایی داشته باشند. گاهی اوقات، حتی وقتی تلاش می‌کنیم کار درست را انجام دهیم، زندگی به نظر می‌رسد در جهت مخالف آنچه انتظار داشتیم حرکت می‌کند.

طبیعی است که بپرسیم چرا اوضاع طبق برنامه پیش نمی‌رود.

اما داستان ابراهیم به ما می‌آموزد که آنچه مانند یک شکست به نظر می‌رسد، ممکن است در واقع بخشی از چیزی بسیار بزرگ‌تر شود.

ممکن است فرصت‌هایی برای رشد، دستاوردها و اعمال نیکی وجود داشته باشد که دقیقاً از طریق یک تجربه دشوار ممکن شوند.

البته، همیشه نمی‌توانیم بفهمیم چرا خداوند مشکلات خاصی را اجازه می‌دهد و هرگز نباید فرض کنیم که رنج شخص دیگر به سادگی قابل توضیح است. برخلاف داستان ابراهیم، ممکن است نتوانیم تصویر کامل را ببینیم.

اما لخ له‌حا دیدگاهی متفاوت به چالش‌های زندگی به ما می‌دهد.

سفر دشوار لزوماً سفر ناموفق نیست.

و گاهی اوقات مسیر رسیدن به بزرگ‌ترین برکت‌هایمان ما را از مکان‌هایی عبور می‌دهد که هرگز تصور نمی‌کردیم مجبور به رفتن به آنجا باشیم.