آکایداه: چرا زندگی ما را آزمایش می‌کند

خوانشی برای یادگیری گروهی در پارشاه وایرا، و همراه با برگه منابع پیتزا و پارشا این هفته، هدف از نیشونوت. آن را به صورت خوانده شده در بالا گوش دهید (15 دقیقه) یا آن را در پایین بخوانید.

یک چالش غیرقابل تصور

تصور کنید از شما خواسته شود که تنها چیزی را که برایتان از همه چیزهای دیگر در دنیا ارزشمندتر است، رها کنید. چه می‌کردید؟

این همان چالش فوق‌العاده‌ای بود که ابراهیم با آن مواجه شد، در یکی از دراماتیک‌ترین و اندیشه‌برانگیزترین داستان‌های تورات.

پس از صبر کردن دهه‌ها برای داشتن فرزند، ابراهیم و ساره سرانجام به پسرشان، اسحاق، نائل شدند. اما سپس فرمانی غیرقابل تصور آمد: خداوند به ابراهیم دستور داد که پسر عزیزش را با خود ببرد و او را قربانی بر کوهی کند.

ابراهیم همراه با اسحاق در سفر سه روزه‌ای حرکت کرد. وقتی به کوه رسیدند، ابراهیم مذبحی ساخت، چوب‌ها را چید و اسحاق را بر آن بست. در آخرین لحظه، هنگامی که ابراهیم دست به چاقو برداشت، فرشته‌ای صدا زد و به او دستور داد که متوقف شود.

ابراهیم سپس قوچی را دید که در بوته‌ای نزدیک گیر کرده بود و آن را به عنوان قربانی جایگزین کرد. پس از گذراندن این آزمایش فوق‌العاده، ابراهیم وعده الهی برکت‌های عظیم برای خود و نسل‌هایش را دریافت کرد.

این رویداد که آکایداه (بستن اسحاق) نامیده می‌شود، پرسش‌های عمیقی درباره ایمان، اخلاق، عشق و فداکاری برمی‌انگیزد.

چرا خداوند از ابراهیم خواست کاری غیرقابل تصور انجام دهد؟ اگر خداوند از پیش ایمان ابراهیم را می‌دانست، چرا نیاز بود او را آزمایش کند؟ و این داستان باستانی چه چیزی می‌تواند به ما درباره زندگی خودمان بیاموزد؟

پacked پر از آزمایش‌ها و چالش‌هاست. هیچ‌کس از این واقعیت فرار نمی‌کند.

پرسش عمیق‌تر این است: چرا؟ هدف از همه این آزمایش‌ها چیست؟ آیا راهی برای آمادگی برای آن‌ها وجود دارد؟ و معیار «موفق شدن» در آن‌ها چیست؟ پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند در دل همان زبانی که ما برای ساختن و بررسی آن‌ها استفاده می‌کنیم، یافت شود.

واژه «آزمایش» در انگلیسی چه معنایی دارد؟

آزمایش یا امتحان معمولاً برای تعیین سطح پیشرفت کسی یا چیزی که پیش از انجام آن کسب کرده است، درک می‌شود.

آزمایش: چیزی (مانند مجموعه‌ای از سؤالات یا تمرین‌ها) برای اندازه‌گیری مهارت، دانش، هوش، ظرفیت‌ها یا استعداد یک فرد یا گروه.

این موضوع را می‌توان از ریشه‌شناسی خود کلمات دید. واژهٔ test یا teste، یک واژهٔ انگلیسی میانه است که از فرانسوی باستان گرفته شده و به «ظرف خاکی، به‌ویژه دیگی که فلزات در آن آزمایش می‌شدند» اشاره دارد. به همین ترتیب، واژهٔ trial بر پایهٔ واژهٔ Anglo-French یعنی triet بنا شده است که به معنای «عمل یا فرآیند آزمایش، آزمودن با بررسی، تجربه و غیره» است. در هر دو حالت، موضوع یا شیء مورد آزمایش با درجه‌ای ضروری از تردید دیده می‌شد. بنابراین، آزمون یا محک‌زدگی به‌عنوان راهی برای آنکه یک طرف بیرونی صداقت یا تیزبینی فرد مورد آزمایش را تأیید کند، انجام می‌شد.

nisayon چه معنایی دارد؟

با این حال، در یهودیت، آزمون به معنای ارزیابی یا اثبات ویژگی‌های فعلی فرد مورد آزمایش نیست؛ بلکه هدف آن برانگیختن و بیدار کردن نیروهای خفته و استعدادهای منحصربه‌فردی است که در درون او نهفته‌اند!

به‌طور مناسب، واژهٔ عبری برای چالش یا آزمون، nisayon، از ریشهٔ کلمهٔ nes گرفته شده است که به معنای بالا بردن است. همان‌طور که زوهار توضیح می‌دهد: «خداوند تنها برای اینکه نیکان را به عظمت برساند، آنان را آزمایش می‌کند.» اما برای وقوع چنین ارتقایی، ما باید از ترس و گریز طبیعی خود در برابر چالش‌ها فراتر برویم؛ چیزی که در واژهٔ مرتبط lanus، به معنای فرار کردن، اشاره شده است.

یهودیت به ما می‌آموزد که به جای فرار از چالش‌هایمان، به آن‌ها تکیه کنیم، زیرا آزمون‌ها و سختی‌های شخصی و جمعی ما طوری طراحی شده‌اند که به ما کمک کنند انرژی‌ها و توانایی‌های پیش‌تر بکارنبرده را آزاد سازند و ما را توانمند می‌کنند تا از انتظارات خود دربارهٔ ظرفیت‌هایمان فراتر برویم. این درک، به خودی خود، بخشی جدایی‌ناپذیر از فرآیند آزادسازی پتانسیل بی‌نهایت نهفته در درون ماست.

درک آزمون‌های ابراهام

جای توجه است که تورات¹ به ما می‌گوید خداوند ابراهام را آزمایش کرد. حاکمان ما² ده آزمون الهی را که ابراهام با آن‌ها روبه‌رو شد، شمارش کردند. نخستین آزمون³ زمانی بود که نمرود او را مجبور کرد بین انکار ایمان به خداوند یگانه و پرتاب شدن در کورهٔ آتش انتخاب کند. دهمین و آخرین آزمون، دستور خداوند برای بستن پسرش اسحاق بر روی مذبح بود.

هدف پشت این مجموعه از چالش‌های معنوی بی‌وقفه چه بود؟

در همین راستا، زوهار⁴ می‌پرسد: «اگر خداوند همه‌چیز را می‌داند، چرا لازم بود ابراهیم را امتحان کند؟» آیا خداوند از پیش نتیجه را نمی‌دانست؟ پاسخ این است که خداوند ابراهیم را به این دلیل امتحان کرد تا فرصتی به او بدهد تا پتانسیل‌های نهفته شجاعت و تعهد را فعال کند؛ پتانسیل‌هایی که خداوند می‌دانست از پیش در درون او وجود دارند.

به بیان دیگر، این ده آزمایش برای آن نبود که خداوند ببیند ابراهیم چقدر وفادار است؛ بلکه برای ابراهیم بود تا عمق پتانسیل معنوی خود را محقق کند.

آزمایش عقیده چگونه شکل گرفت

تورات این داستان را با «وایهی آخار هادهواریم هایئلِه»، «و پس از این رویدادها» آغاز می‌کند. راشی می‌پرسد پیش از عقیده چه اتفاقی افتاده است و این دو توضیح را ارائه می‌دهد.

توضیح اول: پس از سخنان شیطان، که ابراهیم را متهم کرد: «از تمام جشن‌هایی که ابراهیم برپا کرد، حتی یک گاو یا بره به تو نداد.» خداوند پاسخ داد: «هر کاری که او انجام داد برای فرزندش بود. اما اگر به او بگویم آن فرزند را برای من قربانی کند، باز نخواهد داشت.»

توضیح دوم: پس از سخنان اسماعیل، که به اسحاق فخر می‌فروخت که در سیزده سالگی بدون اعتراض ختنه شده است. اسحاق پاسخ داد: «آیا با یک عضو از بدن من را تحت تأثیر قرار می‌دهی؟ اگر مقدس، مبارک باشد، به من بگوید تمام وجودم را برای او قربانی کنم، باز نخواهم داشت.»

راشی بر برایشیس ۲۲:۱، بر اساس سنهدرین ۸۹ب.

هر دو پیامی شگفت‌انگیز دارند. در توضیح اول، خداوند تعهد فوق‌العاده ابراهیم را اعلام می‌کند. در توضیح دوم، اسحاق آمادگی خود را برای قربانی کردن همه چیز اعلام می‌کند. اما تفاوتی بین حاضر بودن به انجام کاری در نظریه و نشان دادن آن تعهد در عمل وجود دارد.

عقیده ابراهیم و اسحاق را در موقعیتی واقعی قرار داد که در آن تعهدشان از طریق عمل آزمایش شد. هرچند فرشته در نهایت قربانی را متوقف کرد، اما آنها نشان دادند که تعهدشان فراتر از کلمات است.

درس این موضوع برای زندگی روزمره کاربرد دارد. صحبت کردن درباره مهربان بودن، صادق بودن، سخاوتمند بودن یا پایبندی به ارزش‌هایمان آسان است. سوال واقعی این است که چه اتفاقی می‌افتد وقتی زنده ماندن بر اساس آن اصول نیازمند تلاش، ناراحتی یا فداکاری شخصی باشد.

ممکن است بگوییم به کمک دیگران اهمیت می‌دهیم، اما آیا واقعاً زمانی برای کسی که به ما نیاز دارد اختصاص می‌دهیم؟ ممکن است باور داشته باشیم صداقت مهم است، اما آیا وقتی گفتن حقیقت ممکن است چیزی از ما بگیرد، صادق می‌مانیم؟

در نهایت، شخصیت ما نه صرفاً با آنچه می‌گوییم که به آن باور داریم، بلکه با اعمالی که برای زنده ماندن بر اساس آن باورها انجام می‌دهیم تعریف می‌شود.

چگونه به آزمایش‌ها و سختی‌ها نگاه کنیم

هرچند مبارزات ما اغلب ترسناک به نظر می‌رسند، اما نگرش‌های شکست‌خورده نباید حاکم شوند. خداوند هرگز در مقابل شما نیست. در واقع، از دیدگاه یهودی، هر آزمون یا امتحانی که ممکن است تجربه کنید، نه نشانه‌ای از تردید خداوند در توانایی شماست، بلکه بیانگر ایمان او به قابلیت‌های شماست.

همان‌طور که تلمود⁵ با تأثر می‌آموزد: «خداوند از مخلوقات خود خواسته‌های غیرممکن نمی‌خواهد.» همان‌گونه که تصور نمی‌شود والدین مهربان به‌آگاهی وظیفه‌ای فراتر از توانایی کودکشان را به او بدهند، خداوند، پدر مهربان ما نیز چالشی که فراتر از ظرفیت‌های ماست یا برای خیر خودمان نباشد، پیش روی ما قرار نمی‌دهد.

بنابراین، هرگاه فردی با یکی از آزمون‌های متعدد زندگی روبه‌رو می‌شود، این در واقع نشانه‌ای از اعتماد خداوند به او و پتانسیل اوست.

به جای آنکه بیانگر احتیاط الهی باشد، هر آزمون در زندگی در واقع رأی اعتماد کیهانی است.

در واقع، مبارزات شخصی ما حتی می‌تواند نشانه‌ای از لطف تلقیر شود، زیرا خداوند کسانی را که دوستشان دارد تنبیه می‌کند.⁶ آزمون راه خداوند برای گفتن این است: شما برای سطح بعدی آماده هستید.

چرا می‌توانیم به آزمون‌هایمان افتخار کنیم

جالب است که کلمه nes همچنین به معنای پرچم است، زیرا آزمون‌های منحصربه‌فرد هر فرد در زندگی مانند نشان افتخاری هستند که سفر خاص رشد و دستاورد شخصی او را نمایندگی می‌کنند. به بیان دیگر، مبارزات ماست که ما را شکل می‌دهند و بر اساس نحوه پاسخ‌گویی ما به آن‌ها، مهر و امضای متمایز ما را ایجاد می‌کنند.

این ایده توانمندساز در بیان پارادوکسیکال تلمودیک⁷ ابراز شده است: «هرچه انسان عادل‌تر باشد، میل او به شر قوی‌تر است.» این امر خلاف شهود است. تصور می‌شود که سطح عدالت یک فرد توسط میزان توانایی او در کاهش یا ریشه‌کن کردن میل به شر تعیین شود و باید مستقیماً با آن همخوانی داشته باشد. اما بر اساس تلمود، برعکس این موضوع صادق است: هرچه انسان از نظر معنوی رشد کند، مبارزه او با خودخواهی وسوسه شدیدتر می‌شود. دلیل این امر آن است که هرچه عادل‌تر شوید، توانایی بیشتری برای غلبه بر چالش‌های ظریف‌تر و بنیادی‌تر پیدا می‌کنید.⁸

آزمون‌ها می‌توانند معجزه ایجاد کنند

به بیان دیگر، مبارزات جدی اخلاقی و معنوی نشانه ضعف نیستند، بلکه نشانه قدرت و پتانسیل نهفته‌ای هستند که ممکن است از طریق پشتکار سازنده ما در برابر چالش‌های زندگی آزاد و فعال شوند.

به‌طور قابل توجهی، معنای دیگر nes معجزه است که به ارتقای ماورایی بر طبیعی اشاره دارد. در واقع، حسیدیت⁹ تدریس می‌کند که از دیدگاه الهی، هر آزمون در زندگی ما شرایط دقیق و مساعد را برای فراتر رفتن از محدودیت‌های «طبیعی» خودمان فراهم می‌آورد و بدین ترتیب یک «معجزه» را در دایره شخصی خودمان به اجرا می‌گذاریم.

بهترین رویکرد به چالش‌های زندگی

بنابراین، هیچ موقعیتی در زندگی، هرچقدر هم که دشوار باشد، نباید غیرقابل مدیریت به شیوه‌ای سازنده دیده شود. ما همیشه فرصت اعمال اختیار آزاد را در نحوه پاسخ‌گویی به هر شرایطی داریم.

بنابراین، هر آزمون ایمان یا شخصیت ما، یک دروازه بالقوه برای تحول خودمان و همچنین خیر نهایی است؛ همه چیز بستگی به این دارد که چگونه به آن نزدیک شویم، آن را پردازش کنیم و از آن عبور کنیم. همان‌طور که استاد بزرگ حسیدی، رابی ناحمان برسلو، به‌خوبی تدریس کرد¹⁰: وقتی در جستجوی خداوند هستی و با مانعی روبه‌رو می‌شوی، سعی نکن از آن فرار کنی یا دور بزنیش (یا حتی از روی آن رد شوی)، زیرا خودِ خداوند درون همان مانع یافت می‌شود.

تدبیر الهی: راز قدرت

این دیدگاه به‌عمق در مفهوم تدبیر الهی، hashgachah pratis، باور به اینکه خداوند مسئول جهان ماست و با نیت آگاهانه بر جزئیات ریز آن نظارت می‌کند، ریشه دارد.

دانش از چنین طراحی الهی پشت واقعیت، ما را مجبور می‌کند تا احساسات غریزی طبیعی ترس و ناامیدی خود را هنگام مواجهه با هر چالشی، به‌ویژه آنکه فکر می‌کردیم فراتر یا بالاتر از آن هستیم، غلبه کنیم. در عوض، این باور به ما قدرت می‌دهد تا برکت پنهان را که درون هر سختی ساخته شده است، بیابیم.

خداوند، مانند مربی شخصی خودمان، آگاهانه از هم محدودیت‌های ادراک‌شده و هم توانایی‌های واقعی ما آگاه است. بنابراین او به‌صورت راهبردی مسیرهای موانع منحصربه‌فرد ما را طراحی می‌کند تا به ما کمک کند به عمیق‌ترین نقاط قوت خود دسترسی پیدا کنیم و به بالاترین پتانسیل‌هایمان دست یابیم. زیرا، واقعاً، هر یک از ما چیزی جز معجزه در حال شکل‌گیری نیست. آزمون‌ها و مبارزات ما در زندگی تنها پس‌زمینه تاریکی هستند که در برابر آن نور درونی ما می‌تواند بدرخشد.

نتیجه نهایی

آزمون‌ها و سختی‌های زندگی نشانه‌ای از قدرت درونی هستند، نه ضعف؛ این راه خداوند است تا به ما نشان دهد که برای سطح بعدی آماده هستیم.

یک داستان: «من به تو حسادت می‌کنم»

یهودی سنتی که خود را در چنگال یک مبارزه معنوی یافت، یک‌بار برای بحث درباره معمای دینی خود نزد رابی لباوچیت مراجعه کرد.¹¹

او با تمام وجود می‌خواست زندگی خود را مطابق با قوانین یهودی بگذراند، اما قلبش مدام او را به سمت دیگری هدایت می‌کرد.

پس از توضیح وضعیتش برای ربه، مرد ساکت شد. او خود را برای یک سرزنش شدید آماده کرد و انتظار داشت که بدون هیچ ابهامی به او بگویند چگونه گرایش‌های روحانی او چقدر در تضاد با ارزش‌های معنوی است.

ربه نیز مدتی ساکت ماند.

«من از تو حسادت می‌کنم،» ربه سرانجام گفت. جوان که غافلگیر شده بود، کاملاً منظور ربه را درک نکرد.

ربه ادامه داد: «در زندگی پلکان‌های بسیاری وجود دارد و هر کس پلکان مخصوص خود را دریافت می‌کند. این پلکان‌ها به صورت چالش‌ها و انتخاب‌های دشوار زندگی ظاهر می‌شوند. آزمون‌هایی که با آن‌ها روبه‌رو هستید، همان پلکان‌هایی هستند که شما را به ارتفاعات بزرگ بالا می‌برند: هرچه چالش بزرگ‌تر باشد، پلکان بلندتر است. خداوند این آزمون‌های دشوار را به شما داده است زیرا باور دارد که می‌توانید بر آن‌ها غلبه کنید و توانایی انجام این کار را در شما نهادینه کرده است. تنها قوی‌ترین افراد با پلکانی چالش‌برانگیز مانند پلکان شما روبه‌رو می‌شوند. آیا نمی‌بینید که چرا من از شما حسادت می‌کنم؟»

بر اساس کتاب مردمان کلام اثر مندل کالمِنسون، «چالش‌ها: نیسایون» در Chabad.org. بازنویسی شده برای یادگیری گروهی توسط رابی شلومو فوکس.